کاروانسرای هجیب قزوین
آذر کریمی خبرنگار پایگاه خبری احوال نیوز دریادداشتی درباره کاروانسرای هجیب نوشت:کاروانسرای هجیب قزوین یکی از زیباترین کاروانسراهای تاریخی ایران است. این کاروانسرا هجیب نامیده شده زیرا در مجاورت روستایی به همین نام در استان قزوین قرار دارد. البته در برخی متون، این بنای تاریخی با نام کاروانسرای حجیب نامید شده است.
روستای هجیب یکی از روستاهای شهرستان بویین زهرا در قزوین است. مردم این روستا از نوادگان ایل شاهسون هستند که زمانی این منطقه را برای سکونت انتخاب کردند. مردم روستا ترک زبان بوده و اغلب آنها به دامداری مشغول هستند.
در حال حاضر هیچ کتیبهای در این بنای تاریخی وجود ندارد. اما آنطور که شاردن، جهانگرد فرانسوی، نوشته این کاروانسرا توسط عمه شاه عباس صفوی اول به نام زینب بیگم ساخته شده است. ساخت این کاروانسرای عظیم در آن دوره حدود ۴۰۰۰ تومان هزینه برداشته بود.
در مجاورت این کاروانسرا دو آب انبار، دو باغ، یک جویبار و یک گرمابه نیز احداث شده بود. به همین خاطر این کاروانسرا در میان کاروانسراهای ایران کمنظیر بود. در آن زمان شهر قزوین در یکی از مسیرهای ارتباطی مهم کشور قرار داشت. به همین دلیل کاروانهای تجاری فراوانی از این مسیر عبور میکردند. بنابراین وجود چنین کاروانسرایی ضرورت داشته است.
کاروانسرای هجیب قزوین در زمینی به وسعت ۵۸۵۰ متر مربع و با زیربنای ۴۰۰۰ متر مربع احداث شده است. در ساخت این بنا از آجرهای بزرگ استفاده شده است. ظاهراً دیوارهای بنا با سنگهای صیقلی پوشانده شده است. اما در حال حاضر بقایای اندکی از این سنگها دیده میشود. در چهار گوشه خارجی کاروانسرا برجهایی به صورت نیم دایره ساخته شده
طاقنماهای هشت گانه موجود در ضلع جنوبی نیز از مهمترین تزئینات نمای خارجی بنا به شمار میرود. راهروی سراسری دور تا دور بنا یا بارانداز کاروانسرا نیز دارای طاق های قوسی شکل میباشد. در ضلع شرقی بنا احتمالاً مسجد و حمام کاروانسرا قرار داشته که کاملاً تخریب شده است
بنای کاروانسرا در اثر زلزله سال ۱۳۴۱ آسیب فراوانی دیده است.
بخشهای مختلف کاروانسرای هجیب قزوین
درب ورودی کاروانسرا در ضلع جنوبی آن قرار دارد.
در دو سوی این هشتی دو حجره بزرگ و در چهار گوشه آن چهار غرفه کوچک وجود دارد. دو حجره بزرگ به وسیله یک سقف کوتاه به صورت دو طبقه تبدیل شده است. راه دسترسی به اطاقهای بالایی که احتملاً محل سکونت نگهبانان بوده از پشت بام است. اطاقهای کاروانسرا در دو سوی ایوانهای میانی بنا شدهاند.
اطاقهای موجود در اضلاع جنوبی و شمالی نیز بزرگتر از سایر اطاقها هستند. مانند اغلب کاروانسراهای تاریخی ایران در چهار گوشه بنا دالانی برای دسترسی به طویله وجود دارد. طویله به صورت راهرویی دور تا دور بنا احداث شده است. در دو طرف طویله نیز حجرههایی به صورت متقارن دیده میشود. در تمامی ایوانها، حجرهها و اطاقها بخشی به عنوان اجاق تعبیه شده است.
حوضخانه کاروانسرا هجیب
چشمهای در جبهه غربی بنا قرار داشته که از آب آن برای سردابه یا حوضخانه کاروانسرا استفاده میشود. بنای حوضخانه بنای کوچکی به ارتفاع ۳ متر است که در مرکز حیاط قرار دارد. حوضخانه، بنای هشت گوشی با دو مدخل در جنوب شرقی و شمال شرقی است. در بدنه خارجی حوضخانه چند مالبند و آبشخور برای چهارپایان ایجاد شده است. در ضلع جنوب غربی بنا نیز پلکانی برای دسترسی به پشت بام وجود دارد.
لازم به ذکر است کاروانسرای هجیب یا کاروانسرای بیگم در مسیر کاروان روی قزوین – اصفهان و ۴۸ کیلومتری جاده بوئین زهرا به ساوه واقع گردیده است و گردشگران می توانند از این بنای زیبا در مسیر قزوین به ساوه دیدن کنند.
آذر کریمی
انتهای پیام/*
