به گزارش پایگاه خبری احوال نیوز دکتر مهرناز آزاد در مقاله ای با عنوان «بازخوانی مکتب دفاع مقدس و پیام جهانی آن» نوشت؛
هفته دفاع مقدس صرفاً یادآور یک بازه زمانی در تاریخ معاصر نیست؛ بلکه مانیفست مقاومت ملتی است که در برابر هجمه‌ای همه جانبه، هویت، استقلال و تمامیت ارضی خویش را با خون پاک‌ترین فرزندانش صیانت کرد. بازخوانی هشت تا ده سال مجاهدت و حماسه‌آفرینی مستمر—از مقاومت‌های آغازین و جنگ تحمیلی تا تثبیت مرزها و دفاع مداوم از ارزش‌ها—نمایانگر الگویی بی‌بدیل از تلفیق «ایمان، بصیرت، رهبری و پایداری مردمی» است.
۱. مستندات تاریخی و مقاطع سرنوشت‌ساز جبهه‌ها چه می گویند؟
الف )عملیات رمضان (شروع در ۲۲ تیرماه ۱۳۶۱ مصادف با شب بیست‌ویکم ماه مبارک رمضان) نخستین ورود گسترده قوای ایران به خاک دشمن در شرق بصره برای پاسخ به تجاوزات و خنثی‌سازی آتش توپخانه‌ای ارتش بعث بود:
ابعاد عملیات: این عملیات در ۵ مرحله و در شرایط جوی بسیار سخت (گرمای بالای ۵۰ درجه خوزستان و لب‌های روزه‌دار رزمندگان) انجام شد.
عبور از میادین مین چندلایه، کانال‌های آب موسوم به «کانال ماهی» و استحکامات مهندسی‌شده غربی—شرقی دشمن، اوج نبوغ، ایثار و شجاعت یگان‌های سپاه و ارتش را به تصویر کشید.
ب) مقاومت‌های تعیین‌کننده (حماسه‌های پایداری فشرده و ۱۲ روزه)
در فراز و نشیب نبردهای تحمیلی، مقاطعی وجود داشت که سرنوشت خطوط نبرد و جبهه‌ها در مقاومت‌های فشرده و سرنوشت‌ساز چند روزه (نظیر ایستادگی‌های ۱۲ روزه در تثبیت خطوط پدافندی کربلای ۵، شلمچه و مقاومت‌های مرزی) رقم خورد؛ جایی که آتش سنگین هوایی و زرهی دشمن نتوانست خطوط اراده رزمندگان را درهم بشکند.
۲. جلوه فرماندهان شجاع و مکتب «رهبر شهیدان»
تاریخ دفاع مقدس با نام و سیره فرماندهانی گره خورده است که فلسفه حضورشان نه دستور از پشت جبهه، بلکه ندای «بیا» در خط مقدم بود:
فرماندهان خط‌شکن: بزرگانی چون شهیدان ابراهیم همت، مهدی باکری، حسین خرازی، احمد کاظمی، حسن باقری و علی صیاد شیرازی؛ نخبگانی که با شجاعت کم‌نظیر و نبوغ راهبردی، موازنه قدرت نظامی را در نبردهای نابرابر تغییر دادند.
مکتب رهبری و سیدالشهدایی ، نقش هدایت معنوی امام خمینی (ره) و استمرار آن در سیره فرماندهان عالی‌رتبه، مکتبی را پایه‌گذاری کرد که تجلی آن در قامت شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی به اوج رسید؛ مکتبی که بر مدار ولایت‌پذیری، عزت‌طلبی و دفاع از مظلومان در جغرافیای امت اسلامی شکل گرفت.
۳. صبر و ایستادگی مردم؛ پشتوانه استوار جبهه
هیچ جبهه‌ای تنها با سلاح و سنگر پابرجا نمی‌ماند؛ پشت هر رزمنده‌ای که در خط مقدم ایستاده، خانه‌ای روشن از دعا، امید و انتظار قرار دارد. در سال‌های دفاع مقدس، مردم فقط تماشاگران دورادور جنگ نبودند؛ خود، بخشی از میدان بودند. آنان با حضور در جبهه‌ها، پشتیبانی از رزمندگان، گردآوری کمک‌های مردمی، اهدای خون، بدرقه کاروان‌ها و استقبال از پیکر شهیدان، رشته‌ای ناگسستنی میان خانه و خط مقدم پدید آوردند.
در شهرهایی که آژیر خطر، سکوت شب را می‌شکست و آوار، کوچه‌ها را به سوگ می‌نشاند، مردم بارها برخاستند؛ پنجره‌ها را از غبار تکاندند، چراغ خانه‌ها را روشن کردند و زندگی را از میان ویرانه‌ها ادامه دادند. مادران، فرزندانشان را با اشک بدرقه می‌کردند و با صبوری، چشم به راه بازگشتشان می‌ماندند؛ همسران و فرزندان شهدا، اندوه را به استقامت بدل می‌کردند؛ و جوانانی که هنوز طعم آسودگی را نچشیده بودند، به میدان می‌رفتند تا خانه و میهن شان در امان بماند.
در کنار این خاطره تاریخی، هرجا از بیش از دویست روز حضور و صبر مردم در خیابان‌ها سخن می‌گوییم، باید آن را با تاریخ، مکان و مستندات همان رویداد مشخص پیوند دهیم؛ زیرا ایستادگی مردم، روایتی زنده و پرافتخار است و ثبت درست آن، بخشی از پاسداشت حقیقت و حرمت همان حضور به‌شمار می‌رود. با این همه، معنای آن روشن است: مردم در بزنگاه‌های دشوار، با حضور و همدلی خود نشان داده‌اند که دفاع از میهن تنها بر دوش سربازان نیست؛ گاه یک شهر، با چراغ‌های روشن و خیابان‌های پُر از مردم، به سنگری استوار تبدیل می‌شود.
ایستادگی مردم، معنای عمیق‌تری از تاب‌آوردن دارد: وفاداری به زندگی در دل تهدید، امید در میانه بیم و همبستگی در روزگار پراکندگی. همین پیوند میان مردم و مدافعان، یکی از درس‌های ماندگار دفاع مقدس است؛ درسی که می‌گوید پایداری، هنگامی ریشه‌دار و اثرگذار می‌شود که از دل خانه‌ها و دل‌های مردم برخیزد.
۴. پیام هفته دفاع مقدس برای جهان؛ صلح، عزت و اراده ملت‌ها
هفته دفاع مقدس برای جهان، تنها یادآور یک جنگ در گذشته نیست؛ آینه‌ای است که در آن می‌توان نسبتِ قدرت و عدالت، امنیت و استقلال، و صلح و ایستادگی را بازخوانی کرد. پیام این هفته آن نیست که جنگ ستوده شود؛ پیام آن است که تجاوز، بی‌پاسخ نمی‌ماند و صلحِ پایدار، بدون احترام به حق ملت‌ها و حرمت مرزهایشان به دست نمی‌آید.
نخستین پیام دفاع مقدس، توان ایستادن یک ملت در برابر دشواری‌ها است. امکانات و تجهیزات، هرچند در میدان نبرد اهمیت دارند، اما به‌تنهایی سرنوشت ملت‌ها را تعیین نمی‌کنند. اراده‌ای که از باور به خانه، هویت و حق انتخاب سرچشمه می‌گیرد، می‌تواند در برابر فشارهای بزرگ تاب بیاورد و امید را از دل روزهای سخت عبور دهد.
پیام دیگر، ضرورت پاسداری از استقلال و کرامت انسانی است. ملت‌ها حق دارند سرنوشت خود را خود رقم بزنند و درباره آینده‌شان تصمیم بگیرند. تجربه دفاع مقدس یادآور می‌شود که امنیت پایدار، تنها با برتری نظامی حاصل نمی‌شود؛ اعتماد عمومی، همبستگی اجتماعی، گفت‌وگو و احترام متقابل نیز از پایه‌های اساسی امنیت‌اند. اقتدار، هنگامی ارزشمند است که پاسدار زندگی و آرامش مردم باشد، نه وسیله‌ای برای تحقیر یا تهدید دیگران.
دفاع مقدس همچنین به جهان می‌گوید که صلح، سکوت در برابر تجاوز نیست. صلح حقیقی زمانی معنا می‌یابد که حقِ زیستن با امنیت، استقلال و کرامت برای همه ملت‌ها به رسمیت شناخته شود. یادآوری رنج مردم، آوارگی خانواده‌ها و داغ شهیدان نیز باید ما را به سوی پاسداری از جان انسان‌ها و جلوگیری از تکرار جنگ‌ها سوق دهد؛ زیرا هیچ پیروزی‌ای نمی‌تواند اندوه مادران و ویرانی خانه‌ها را جبران کند.
از این رو، پیام هفته دفاع مقدس را می‌توان در چند واژه خلاصه کرد: حافظه، همبستگی، استقلال و صلح. حافظه برای آنکه حقیقت فراموش نشود؛ همبستگی برای آنکه جامعه در روزهای دشوار تنها نماند؛ استقلال برای آنکه هیچ ملتی مجبور به چشم‌پوشی از حق خویش نباشد؛ و صلح، تا خون و رنج انسان‌ها بار دیگر به بهای جاه‌طلبی و تجاوز ریخته نشود.
سخن آخر؛
هفته دفاع مقدس یادآور عهد ماندگار ملتی است که در کوران سخت‌ترین آزمایش‌ها ایستاد و سر فرود نیاورد. مشعل فروزانی که فرماندهان شهید، ایثارگران و مردم صبور برافروختند، همچنان الهام‌بخش نسل‌های آینده در پاسداری از فرهنگ، ادبیات، هویت و آزادی این مرز و بوم خواهد بود.
دفاع مقدس، با همه تلخی‌ها و داغ‌هایش، یادآور این حقیقت است که ملت‌ها می‌توانند از دل رنج، معنایی بزرگ‌تر بسازند؛ معنایی که نه در ستایش جنگ، بلکه در پاسداری از زندگی، آزادی و کرامت انسان ریشه دارد.
دکتر مهرناز آزاد
مهرماه ۱۴۰۵
