متهمان اصلی خشکی زاینده رود
سوال پایگاه خبری احوال نیوز این است که چه کسانی در پروژه های انتقال آب ، به ویژه زاینده رود نقش داشته اند و در واقع به مردم،کشور و محیط زیست به ازای شهد موقت صنعت خیانت کرده اند .
با این حال، برای اینکه پاسخی دقیق، مستند و منصفانه داشته باشیم، بهتراست به این موضوع از چند زاویه بررسی بشود :
۱. مدیریتهای کلان کشوری
افرادی در سطح ریاست جمهوری، وزارت نیرو و سازمان برنامه و بودجه، در دولتهای مختلف (بهویژه از دهه ۷۰ به بعد) با تصمیمگیریهای ناپایدار و سیاسیشده در زمینه انتقال آب، بهویژه به یزد و استانهای شرقی، نقش مهمی داشتند.
برای مثال:
وزرای نیروی وقت که طرحهای انتقال آب را بدون بررسی دقیق منابع پایدار اجرا کردند.
برنامهریزان توسعه کشور که بهجای تمرکز بر تعادلبخشی منطقهای، بیشتر به دنبال توسعه صنعتی در مناطق خاص بودند.
۲. نمایندگان مجلس
بعضی از نمایندگان استانهای دیگر (مثلاً استانهای یزد، کرمان، چهارمحال و…) با لابیهای قوی، برای انتقال آب از زایندهرود تلاش کردند، بدون توجه به منافع بیناستانی.
همزمان، برخی از نمایندگان اصفهان نیز در برهههایی منفعل بودند یا حتی از طرحهای انتقال دفاع کردند، بهجای اینکه با کارشناسی قوی و وحدت منطقهای از منافع استان دفاع کنند.
۳. استانداران و مدیران محلی
استانداران اصفهان در سالهای مختلف، بعضاً نتوانستند با قدرت از حقوق آبی استان دفاع کنند. عدم انسجام در
موضعگیری و گاه همراهی با سیاستهای بالادستی بدون بررسی علمی، باعث تضعیف جایگاه اصفهان در مدیریت منابع آب شد.
۴. مدیران صنایع
بهویژه صنایع فولادی، پتروشیمی و سیمان، که مصرف آب بالایی دارند، در حالیکه زایندهرود توان تأمین این آب را نداشته است. برخی از این صنایع بدون توجه به پایداری منابع آبی، در نزدیکی یا حاشیه اصفهان مستقر شدند و سهم زیادی در بحران آب دارند.
مقایسه عملکرد رؤسای جمهور جمهوری اسلامی ایران در موضوع آب اصفهان
| رئیس جمهور | اقدامات کلیدی در حوزه آب اصفهان | نقدهای اصلی |
| اکبر هاشمی رفسنجانی | آغاز پروژه های سدسازی و انتقال آب بین حوضه ای | اولویت دادن به توسعه صنعتی بدون توجه کافی به محیط زیست |
| محمد خاتمی | تثبیت انتقال آب به یزد؛ زادگاه او | تعارض منافع منطقه ای؛ بی عدالتی آبی نسبت به اصفهان |
| محمود احمدی نژاد | گسترش پروژه ها به کرمان و صنایع؛ تأمین منابع آب صنعت و اجازه برداشت بیش از حد در بالا دست | اجرای پروژه ها بدون مطالعات کارشناسی و زیست محیطی کافی |
| حسن روحانی | پیگیری تونل های گلاب و بهشت آباد؛ تشدید بحران کشاورزان | بی عملی در مهار تنش ها؛ وعده های بی پشتوانه |
| ابراهیم رئیسی | وعده احیای زاینده رود و انتقال از خلیج ، بارگذاری جدید در بالا دست طرح بن -بروجن | کم کاری در تحقق وعده ها؛ نبود طرح روشن برای شرق اصفهان و کاهش سهم پایین دست |
در میان رؤسای جمهور جمهوری اسلامی ایران، برخی بیش از دیگران در مسیر اجرای پروژههای انتقال آب زایندهرود به یزد، کرمان، چهارمحال و مناطق مرکزی کشور نقش داشتهاند. این اقدامات معمولاً با هدف توسعه صنعتی یا تأمین آب شرب انجام شده، اما پیامدهای زیستمحیطی و اجتماعی زیادی برای اصفهان، بهویژه کشاورزان شرق استان، داشته است.
رؤسای جمهور و نقش آنها:
۱٫ اکبر هاشمی رفسنجانی (۱۳۶۸–۱۳۷۶)
نقش:
پایهگذار بسیاری از پروژههای بزرگ توسعهای کشور از جمله سدسازی و انتقال آب.
طرحهای انتقال آب بینحوضهای از جمله انتقال از زایندهرود به یزد در دوران او کلید خورد.
نقد:
نگاه صرف توسعهمحور بدون توجه کافی به محیط زیست و عدالت منطقهای.
۲٫ محمد خاتمی (۱۳۷۶–۱۳۸۴)
نقش:
اهل یزد بود و برخی از پروژههای انتقال آب به یزد در این دوره اجرا یا تثبیت شد.
در دوره او، طرح انتقال آب به یزد با شدت بیشتری دنبال شد.
در زمان وی صرفا به خاطر انتقال آب ،طرح آب منطقه ای به استانی به مجلس ارائه شد.
نقد:
تعارض منافع منطقهای بهدلیل زادگاه بودن یزد، سبب شد برخی در اصفهان به حق او را مسئول بخشی از بیعدالتی آبی بدانند.
۳٫ محمود احمدینژاد (۱۳۸۴–۱۳۹۲)
نقش:
بهدلیل شعارهای عدالتمحور، پروژههای بزرگی برای مناطق محروم اجرا کرد.
در دولت او طرحهایی برای انتقال آب از زایندهرود به کرمان و یزد گسترش یافت.
وی در استان چهار محال اجازه برداشت خارج از منطق و بی رویه آب را داد.
نقد:
پروژهها بدون مطالعات زیستمحیطی کافی پیش رفتند.
۴٫ حسن روحانی (۱۳۹۲–۱۴۰۰)
نقش:
با شعار تدبیر و امید، پروژههای معطلمانده مانند تونل گلاب و بهشتآباد در دوران او پیگیری شد.تداوم سیاست های غلط ،تغییر مرزهای استانی به نفع بالا دست، افزایش آب بند در بالا دست در عین حال، اعتراضات گسترده کشاورزان اصفهانی در دولت او به اوج رسید.
نقد:
سیاستهای دوگانه و ناتوانی در مدیریت ،سیاست یکی به نعل یکی به میخ ،تنش آبی باعث نارضایتی شدید در اصفهان شد.
۵٫ سید ابراهیم رئیسی (از ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲)
نقش:
وعده احیای زایندهرود را داد، ولی عملی جدی در این راستا انجام نشده.
پروژه انتقال آب از خلیج فارس برای صنایع مطرح شده، اما بحران شرق اصفهان همچنان پابرجاست.
بارگذاری برداشت جدید از زاینده رود بر اساس طرح بن -بروجن
نقد:
وعدههای اجرا نشده و سیاستهای نامشخص در مدیریت آب.
مقایسه عملکرد وزرای نیرو در مدیریت منابع آب اصفهان
۱٫ عباس علیآبادی (دولت سیزدهم)
اقدامات:
– سفر به اصفهان در اسفند ۱۴۰۳ برای بررسی مشکلات حوضه زایندهرود و مطالبات کشاورزان.
– تأکید بر اجرای کامل قانون مدیریت یکپارچه آب و جبران خسارت کشاورزان.
– بررسی پروژههای انتقال آب مانند کوهرنگ و تأکید بر لزوم اقتدار وزارت نیرو در مدیریت آب.
نقدها:
– برخی نمایندگان مجلس از ناکارآمدی برنامههای گذشته در زمینه مدیریت آب و نارضایتی مردم اصفهان از عملکرد وزارت نیرو انتقاد کردهاند.
۲٫ رضا اردکانیان (دولت دوازدهم)
اقدامات:
– پیگیری پروژههای انتقال آب بینحوضهای و تأکید بر مدیریت منابع آب با رویکرد پایدار.
ارائه طره آب استانی به صرف کمک به انتقال آب به یزد
نقدها:
– برخی کارشناسان معتقد بودند که اقدامات انجامشده در دوره ایشان ندر دوره ماونت وزارت بهطور مؤثر یکی از عوامل اصلی بحران آب کشور است .
۳٫ حمید چیتچیان (دولت یازدهم)
اقدامات:
– تلاش برای بهبود مدیریت منابع آب و کاهش مصرف در بخشهای مختلف.
نقدها:
– برخی از پروژههای انتقال آب در دوره ایشان با مخالفتهایی از سوی فعالان محیطزیست مواجه شد.
*************************************************************************************************
این پایان بررسی متهمان اصلی خشکی فلات مرکزی ایران ناشی از سوء مدیریت نیست .این شروع بررسی راس هرم قدرت و نفوذ است که با بی تدبیری و بدون دغدغه پاسخگویی لا اقل در زمینه آب کشور را به بیراهه بردند.
مهدی امیدوار
انتهای پیام/*
