دکتر علیرضا اقتصاد: خبرنگاران معماران افکار عمومی و نگهبانان حقیقت برای یک ملت
دکتر علیرضا اقتصاد: خبرنگاران معماران افکار عمومی و نگهبانان حقیقت برای یک ملت
دکتر علیرضا اقتصاد: خبرنگاران معماران افکار عمومی و نگهبانان حقیقت برای یک ملت است نه یک گروه خاص
علیرضا اقتصاد – پایگاه خبری احوال نیوز، در ارتباط با روز خبرنگار چند نکته قابل توجه باید یادآوری کنیمف ابتدا باید گفت اهمیت روز خبرنگار در کارهای فرهنگی، نه در خودِ شغل، بلکه در تأثیرِ کلمه بر ذهنیت و رفتار جامعه نهفته است، این نامگذاری به مناسبت شهادت محمود صارمی، خبرنگار خبرگزاری ایرنا، در ۱۷ مرداد ۱۳۷۷ در مزار شریف افغانستان صورت گرفته است. این روز فرصتی است تا از زحمات خبرنگارانی که با عشق و تعهد، در مسیر آگاهیبخشی و روشنگری گام برمیدارند، تقدیر شود.
این روز یادآور این است که رسانه و خبرنگار، معماران افکار عمومی و نگهبانان حقیقت در ساختار فرهنگی یک ملت هستند.
خبرنگاری، و یا معماران افکار عمومی پلی است میان واقعیتها و جامعه. بزرگداشت این روز به معنای تأکید بر اهمیت آگاهی است. فرهنگی که در آن مردم از اتفاقات پیرامون خود مطلع باشند، با حضور خبرنگاران جامعهای هوشمندتر و فعالتر خواهیم داشت.
روز خبرنگار یادآور این است که دانستن پایه و اساس هر حرکت فرهنگی و اجتماعی است. روز خبرنگار که در ایران ۲۷ تیر ماه است فراتر از یک مناسبت ساده برای تجلیل از یک حرفه، دارای ابعاد عمیق فرهنگی و اجتماعی است. اهمیت این روز در کارهای فرهنگی را میتوان در چند محور اصلی خلاصه کرد و عبارتند از:
۱. ترویج فرهنگ آگاهیبخشی و دانش
۲. تقویت اخلاق حرفهای در فضای رسانهای باید گفت یکی از مهمترین کاربردهای فرهنگی این روز، بازاندوزی ارزشهای اخلاقی در رسانه است. با توجه به چالشهای فضای مجازی و انتشار اخبار جعلی (Fake News)، این روز فرصتی است برای تأکید بر: راستی و صداقت: اهمیت بیان حقیقت بدون دگردیسی. و مسئولیتپذیری: تأکید بر اینکه کلمه و خبر، مسئولیت سنگینی در قبال افکار عمومی دارد. همچنین عدالت و بیطرفی: ترویج فرهنگ نگاه منصفانه به مسائل و پرهیز از سوگیریهای مفسد.
۳. نقش خبرنگار در حفظ هویت فرهنگی خبرنگاران در سطوح مختلف (محیلی، فرهنگی، هنری و…) وظیفه دارند روایتهای درست از فرهنگ، هنر و پیشینه یک ملت را منتشر کنند. روز خبرنگار فرصتی برای قدردانی از کسانی است که با قلم خود: از میراث فرهنگی و تاریخ جلوگیری میکنند. و محتوای ارزشمند و معرفتی را به جامعه تزریق میکنند. همچنین در برابر هجمههای فرهنگی بیگانه، روایتهای اصیل بومی را بازنمایی میکنند.
۴. ایجاد گفتمان و نقد سازنده فرهنگ یک جامعه با میزان نقد و بررسی در آن رشد میکند. خبرنگاران با انجام گزارشهای تحقیقی و پرسشگری، باعث میشوند که مسائل اجتماعی و فرهنگی از سطح کلمات به سطح تحلیل و حل مسئله برسند. بزرگداشت این روز، در واقع ارج نهادن به فرهنگ پرسشگری و روحیه نقد در جامعه است.
۵. آموزش و توانمندسازی (بعد آموزشی-فرهنگی) اما در این روز وظیفه خانه مطبوعات در مراکز مختلف برگزاری همایشها، کارگاهها و نشستهای تخصصی در روز خبرنگار، باعث ارتقای سطح علمی و مهارتی فعالان رسانه میشود. ارتقای دانش خبرنگار، مستقیماً به ارتقای کیفیت محتوای تولید شده در جامعه میانجامد که خود یک فرآیند فرهنگی است.
۶. پیوند میان رسانه و جامعه این روز به عنوان یک مناسبت، فرصتی برای تجدید دیدار و تقویت رابطه میان مردم (مخاطب) و رسانهها است. زمانی که رسانه بتواند صدای مردم باشد و خبرنگار بتواند نیازهای فرهنگی جامعه را بازتاب دهد، شکاف میان نهادهای رسانهای و بدنه جامعه پر میشود که این خود نشانهای از یک جامعه پویا و زنده است.
در همین ارتباط بهتر است یادی کنیم از ایثارگران، خبرنگاران رسانه در هشت سال دفاع مقدس سلام ، و درود خدا بر تمامی وقایع نگارانی که حرمت قلم و آگاهی را پاس می دارند و خامه خویش را جز در مسیر حق و عدالت به کار نمی گیرند.
سلام و درود خدا بر تمامی خبرنگاران شهید که قلم را سلاح خویش و رسانه را سنگر دفاع از استقلال و آزادی و مقابله با زرمندان و زورمندان بریده از انسانیت و قدرتهای سلطه گر جهانی قرار دادند و در این راه پرافتخار به لقاء محبوب رسیدند.
که اگر از ایثارگری خبرنگاران در دوران جنگ هشت ساله دفاع مقدس، بگویم از نظر بنده حقیر، یکی از خالصترین و دشوارترین انواع ایثار بود؛ چرا که آنها در عین حال که وظیفه داشتند ناظر باشند، ناگزیر به مشارکتکننده در میدان نبرد تبدیل شدند. آنها با قلم و دوربین خود، در خط مقدم قرار گرفتند تا حقیقت را از میان دود توپخانه و خون شهدا بیرون بکشند.
ایثارگری آنها را میتوان در چند لایه بررسی کرد:
۱. ایثارِ جسمی و حضور در خط مقدم (مخاطرهآمیزی) خبرنگاران جنگ در آن دوران، برخلاف امروز که تجهیزات حفاظتی و پروتکلهای امنیتی وجود دارد، با تجهیزات بسیار ابتدایی و بدون هیچگونه پوشش محافظتی به جبههها میرفتند. حضور در زیر آتش: آنها برای ثبت یک عکس از یک عملیات یا نوشتن گزارش از یک موضع، باید از میان باران گلوله و آتش سنگین عبور میکردند. همنشینی با رزمندگان: آنها در سنگرها، در گودالهای آتش و در دل خاکریزها کنار سربازان میخوابیدند. ایثار آنها در این بود که از امنیت خود گذشتند تا تنها گواه حضور رزمندگان در آن لحظات سخت باشند.
۲. ایثارِ عاطفی و روانی (تحمل سنگینی واقعیت) یکی از سختترین بخشهای کار خبرنگار جنگ، مواجهه با صحنههای تکاندهنده است. دیدن و نوشتن از مرگ: خبرنگاران با چشم خود شاهد بودند که دوستان، همرزمان و حتی خودشان در برابر چشمانشان شهید میشوند. آنها باید این حجم عظیم از درد و رنج را در کلمات و تصاویر خود مهار کنند تا به جای ایجاد وحشت، ایمان و عزم ایجاد کنند. فشار روانی گزارشگری: آنها باید بین انتقال صادقانه واقعیت و حفظ روحیه رزمندگان تعادل برقرار میکردند. این فشار روانی، نوعی ایثارِ ذهنی است که بر روان فرد اثرات عمیقی میگذارد.
۳. ایثارِ رسالتی (تبدیل خبر به پیام) خبرنگاران در آن دوران، فراتر از یک انتقالدهنده ساده خبر، نقش سفیر جبهه را داشتند. تغییر نگاه جامعه: ایثار آنها در این بود که با گزارشهای خود، فاصله میان پشت جبهه و خط مقدم را از بین بردند. آنها کاری کردند که خانوادهها در پشت جبهه، با خواندن گزارشها، احساس نزدیکی با فرزندانشان کنند و با حقیقتِ آنچه در میدان میگذرد، آشنا شوند. مبارزه با جنگ روانی دشمن: در حالی که دشمن تلاش میکرد با پخش اخبار کاذب، روحیه ملت را تضعیف کند، خبرنگاران با گزارشهای دقیق و مستند از ایستادگی رزمندگان، مانند یک سپر، در برابر جنگ روانی دشمن ایستادند.
۴. ایثارِ مادی (سادگی و بینیازی) بسیاری از خبرنگاران آن دوران، نه از لذتهای مادی و رفاهی برخوردار بودند و نه برای کسب شهرت یا درآمد بیشتر به جبهه میرفتند. هر چه از این ایثارگران هشت سال دفاع مقدس بگوییم عین آن است که قطره ای در میان دریا ذکر کنیم. تقدیر از اصحاب رسانه نباید تنها به مراسمهای رسمی و تشریفاتی محدود شود؛ زیرا خبرنگاران و فعالان رسانه با ماهیت شغلی خود، با استرس، محدودیتهای زمانی و چالشهای اخلاقی و امنیتی مداومی روبرو هستند. برای اینکه تقدیر، اثرگذاری واقعی داشته باشد و به آنها روحیه حرفهای ببخشد، باید از چند سطح مختلف (مادی، معنوی، حرفهای و اجتماعی) انجام شود.
در اینجا روشهای مؤثر تقدیر را در چهار دسته اصلی دستهبندی کردهام:
۱. تقدیرهای معنوی و روحی (ایجاد حس ارزشمندی) این نوع تقدیر، عمیقترین اثر را بر روحیه فرد دارد و به او حس میکند که دیده شده است. برگزاری نشستهای گفتگومحور: به جای سخنرانیهای یکطرفه، نشستهایی ترتیب دهید که در آن خبرنگاران بتوانند از دغدغهها، مشکلات و تجربیات خود صحبت کنند. شنیده شدن، خود نوعی تقدیر است. و پیامهای صمیمانه از سوی مقامات و جامعه: ارسال پیامهای قدردانی (نه لزوماً رسمی و خشک، بلکه صمیمانه) از سوی مدیران یا حتی شخصیتهای محبوب جامعه، حس ارزشمندی زیادی به آنها منتقل میکند. -برگزاری نمایشگاهها یا مجامع تخصصی: نمایش آثار برتر خبرنگاران (مانند عکسهای خبری یا گزارشهای تحقیقی) در یک فضای عمومی، به آنها حس «هنرمند بودن» و «مبتدی بودنِ حقیقت» را میدهد.
۲. تقدیرهای حرفهای و علمی (ارتقای جایگاه) این روشها باعث میشوند که خبرنگار احساس کند مسیر رشد او حمایت میشود. – برگزاری کارگاههای آموزشی پیشرفته: به جای جایزه مادی، فراهم کردن فرصت برای یادگیری تکنولوژیهای جدید (مثل هوش مصنوعی در خبرنگاری یا خبرنگاری دیجیتال) یک تقدیر حرفهای عالی است. – حمایت از پژوهشهای تحقیقی: ایجاد بسترهایی برای حمایت مالی یا اجرایی از خبرنگارانی که گزارشهای تحقیقی طولانی و دشوار انجام میدهند، به آنها نشان میدهد که جامعه به «عمقِ کار» آنها اهمیت میدهد. – ایجاد جوایز تخصصی (Awards): برگزاری مسابقات سالانه برای بهترین گزارش، بهترین عکس، یا بهترین ویدئوی خبری، استانداردها را بالا میبرد و به حرفه آنها اعتبار میبخشد.
۳. تقدیرهای مادی و رفاهی (تسهیل زندگی حرفهای) با توجه به سختیهای شغلی، حمایتهای مادی میتوانند فشار زندگی را کاهش دهند. – بیمه و پوششهای حمایتی: ایجاد طرحهای بیمه عمر یا بیمه حوادگی ویژه برای خبرنگاران (به دلیل مخاطرهآمیز بودن برخی مأموریتها)، یکی از بهترین و عملیترین روشهای تقدیر است. – تسهیلات رفاهی و آموزشی: حمایت از فرزندان خبرنگاران یا ارائه تسهیلات در حوزه مسکن و درمان، پیوند عمیقی میان فرد و حرفهاش ایجاد میکند.
انتهای پیام/*
