دکتر مهرناز آزاد: تاثیر روانی و اجتماعی سرطان کودکان بر والدین و کودک
تاثیر روانی و اجتماعی سرطان کودکان بر والدین و کودک
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری احوال نیوز، مهرناز آزاد به مناسبت ۱۵ فوریه ( ۲۷ بهمن ) روز جهانی کودکان مبتلا به سرطان در مقاله ای تحت عنوان( تأثیر روانی و اجتماعی سرطان کودکان بر والدین و کودک ) نوشت:
سرطان کودکان یکی از مهمترین چالش های نظام سلامت خانواده ها در قرن حاضر به شمار می رود. این بیماری نه تنها ابعاد جسمی و پزشکی دارد، بلکه اثرات روانی و اجتماعی گسترده ای نیز بر کودک بیمار و والدین او وارد می کند.
پژوهش ها نشان می دهد کودک در دوره درمان به طور محسوسی تغییر چهره داده و تنش روانی او افزایش می یابد و این عوامل می توانند روند درمان را نیز تحت تأثیر قرار دهند.
ضمن اینکه این تغییرات فیزیکی و روانی نگرانی ها و تنش های روانی بسیار زیادی به والدین وارد می کند.
سرطان در کودکان اگرچه نسبت به بزرگسالان شیوع کمتری دارد، اما یکی از عوامل مهم مرگ ومیر در سنین پایین به شمار می رود و برخلاف بیماریی های مزمن دیگر، تشخیص سرطان معمولا به صورت ناگهانی و شوک آور برای خانواده اتفاق می افتد. در نتیجه، واکنش های هیجانی شدید، اضطراب، افسردگی، احساس گناه و سردرگمی در والدین و کودک بروز می کند. علاوه بر این، بار مالی و اجتماعی ناشی از درمان های طولانی مدت، بستری های مکرر و محدودیت های ارتباطی می تواند به کاهش کیفیت زندگی اعضای خانواده منجر شود.
بررسی های مختلف نشان داده اند که سلامت روانی کودک تا حد زیادی با وضعیت هیجانی والدین در ارتباط است.
به بیان دیگر، اضطراب مادر و پدر می تواند موجب افزایش اضطراب در کودک بیمار شود و روند سازگاری او با بیماری را دشوارتر کند.
تلاش من این است که در این مقاله به صورت فشرده به این عوامل اشاره نموده و راههای کاهش این فشارها را بررسی کنیم.
۱ـ اثرات روانی بر کودک
کودکان مبتلا به سرطان با طیف وسیعی از چالش های روانشناختی مواجه هستند. احساس
ترس از مرگ، اضطراب از تزریقات یا بستری شدن، افسردگی ناشی از جدایی از ضدوستان و خانواده، و اختلال در تصویر بدنی از جمله مشکلات رایج هستند. همچنین، تأثیر شیمی درمانی و رادیوتراپی بر عملکرد شناختی و تحصیلی کودک می تواند منجر به کاهش اعتماد به نفس وی
شود.
۲- اثرات روانی بر والدین:
والدین غالباً دچار استرس شدید، احساس مسئولیت افراطی، احساس گناه در قبال کودک و نگرانی دائمی در مورد عود بیماری می شوند. این حالت استرس مزمن می تواند به فرسودگی
والدین (Burnout Parental )منجر شود. برخی مطالعات نیز بروز علائم اختلال استرس پس از
سانحه (PTSD )در والدین را به ویژه پس از اعلام تشخیص اولیه یا هنگام مواجهه با عوارض جانبی درمان، گزارش کرده اند.
۳- اثرات اجتماعی و اقتصادی:
بیماری کودک یک بحران خانوادگی است که ابعاد اجتماعی و اقتصادی گسترده ای دارد. مشکلات شغلی و اقتصادی ناشی از غیبت طو لانی از کار، انزوای اجتماعی به دلیل محدودیت های ایمنی کودک، کاهش تعاملات خانوادگی و افزایش تعارض های زناشویی نیز گزارش شده است.
فشار مالی و کاهش حمایت های اجتماعی، میزان تاب آوری خانواده را کاهش داده و احتمال طلاق یا
گسست خانوادگی را افزایش می دهد.
و اما چند راهکار حمایتی مؤثر:
برای کاهش این بار روانی، مداخلات چندوجهی ضروری است. در گام اول اجرای برنامه های مشاوره خانواده که باعث تقویت مهارت های مقابله والدین با این اتفاق می گردد ، برای مثال استفاده از ذهن آگاهی و استفاده از گروههای حمایتی
(Groups Support Peer)
حضور روانشناس در تیم درمان، و آموزش به کودک در مورد بیماری به صورت متناسب با سن او، از جمله راهکارهای مؤثر شناخته شده اند.
در گام بعدی، افزایش آگاهی کارکنان پزشکی در زمینه ارتباط مؤثر با خانواده های آسیب دیده حیاتی به نظر می رسد.
سخن آخر :
بر آورد می شود که سالانه در سراسر جهان، بیش از ۱۷۵۰۰۰کودک مبتلا به سرطان تشخیص داده می شوند و نرخ مرگ و میر آنها حدود ۹۶۰۰۰ نفر در سال است .
همچنین تحقیقات نشان می دهد که سرطان کودکان صرفاً یک مشکل پزشکی نیست، بلکه تجربه ای چندبعدی
است که سلامت روانی و اجتماعی کل خانواده را درگیر و به خطر می اندازد
این تجربه مزمن، سطح بالایی از
استرس و اختلال عملکرد را در والدین و کودک ایجاد می کند.
بنابراین مداخلات روانشناختی، آموزش
محور و اجتماعی می تواند در کاهش فشار روانی و بهبود کیفیت زندگی والدین و کودک نقش مؤثری ایفا کند.
لذا توصیه می شود در مراکز درمان سرطان کودکان، خدمات روان درمانی و
حمایت اجتماعی به عنوان بخش جدایی ناپذیر از درمان در نظر گرفته شود تا مسیر درمانی به شکلی جامع نگر و موثر تر دنبال گردد.
و البته این وظیفه سنگین ابتدا بردوش دولتمردان هر کشور سپس سازمان ها و نهادهای غیر دولتی حمایت گر و خیرین و NGO های حامی بیماران صعب العلاج می باشد.
و درنهایت مدیران بیمارستان ها و مدیر گروههای هیئت های علمی رشته های مختلف پزشکی ، بخصوص متخصصان سرطان درمانی و کودکان بیشتر و بیشتر باید نسبت به حمایت از خدمات روان درمانی در این حوزه مسئولیت پذیری بیشتری از خود نشان داده و حتی پیش از فارغ از تحصیل شدن پزشکان دراین رشته ها دوره های اختصاصی خدمات روانی به کودکان و خانواده های آنهارا در الویت آموزش های خود چه در بیمارستان ها چه در دانشکده های پزشکی قراردهند.
دکتر مهرناز آزاد
پژوهشگر مسائل فرهنگی و اجتماعی
انتهای پیام/*
