مهرداد مرادمند: خاک باارزش کشاورزی و سایر خاک ها جایگزینی ندارند
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری احوال نیوز، با حضور دکتر مهدی جمالی نژاد، استاندار اصفهان، مهرداد مرادمند، مدیرکل جهاد کشاورزی استان اصفهان، مسعود ترابی، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش و منابع طبیعی اصفهان، حمیدرضا رحمانی، عضو هیئتعلمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، در مراسم بزرگداشت روز جهانی خاک در محل کتابخانه مرکز شهرداری اصفهان، اظهار کرد: خاک باارزش کشاورزی و سایر خاک ها جایگزینی ندارند و خاک که غذای میلیاردها نفر را تأمین میکند، امروز با بحران جدی مواجه است؛ فرسایش، آلودگی شیمیایی، ورود میکروپلاستیکها و سوءمدیریت منابع، سلامت خاکهای کشاورزی ایران را تهدید میکند.
مهرداد مرادمند، افزود: آب و خاک، دو گنجینه حیاتی امروز در معرض تهدیدی جدی قرار دارند. کاهش محسوس منابع آب، آلودگی خاکهای کشاورزی و تغییرات کاربری اراضی، زنگ خطر نه تنها برای ایران، بلکه برای جهان را به صدا درآمده است. هر مزرعهای که خشک میشود و هر خاکی که فرسایش مییابد، آینده غذا، محیط زیست و زندگی ما را به مخاطره میاندازد.
مهرداد مرادمند، مدیرکل جهاد کشاورزی استان اصفهان، تصریح کرد: مسئله آب و خاک از یکدیگر جداییناپذیرند و هر دو به عنوان عناصر اساسی زیست و تولید، نیازمند توجه ویژه هستند. اگرچه درباره کمبود منابع آبی فراوان صحبت شده، اما موضوع خاک، بهویژه خاک کشاورزی، کمتر مورد توجه قرار گرفته و این غفلت میتواند تبعات جدی به همراه داشته باشد.
مدیرکل جهاد کشاورزی استان اصفهان، افزود: خاک بستر اصلی تولید و امنیت غذایی کشور است، و محدودیت منابع خاک اگر بیشتر از آب نباشد، کمتر نیست. آب را میتوان جابهجا یا تا حدی تأمین کرد، اما خاک در صورت تخریب قابل جایگزینی نیست و از بین رفتن آن، خسارتی جبرانناپذیر به همراه دارد.
مهرداد مرادمند، ادامه داد: نقش خاک را در حوزههای محیطزیستی، منابع طبیعی، مراتع و جنگلها اساسی است و در بخش محیط زیست نیز اهمیت خاک مطرح است و همکاران ما در این بخش قطعاً به این موارد خواهند پرداخت، اگر در طراحی شهری توجه کافی به خاک نشود و سطح زمین تنها با سازه، آسفالت و مصالح پوشانده شود، پیامدهایی مانند کاهش نفوذپذیری، ایجاد جزایر گرمایی، برهم خوردن چرخه آب و کاهش بارشهای مؤثر رخ میدهد، که متأسفانه در برخی مناطق روستایی نیز الگوهای غلط ساختوساز رواج یافته و طراحی سنتی و سازگار با طبیعت جای خود را به الگوهای شهری نامتناسب داده است. این روند میتواند اکوسیستم روستاها را تخریب کند، که برنامههای آموزشی در مدارس برای آموزش نونهالان درباره اهمیت خاک از پایههای ابتدایی آغاز شده تا نسل آینده با بینشی صحیح نسبت به حفاظت از این سرمایه ملی رشد کند. این آموزشها میتواند بسیاری از چالشهای آینده را پیشگیری کند.
مسعود ترابی، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش و منابع طبیعی اصفهان، اظهار کرد: اهمیت حیاتی خاک در امنیت غذایی آنقدر اهمیت دارد که ۹۵ درصد غذای جهان در بستر خاک تولید میشود و سالانه بیش از ۲۴ میلیارد تُن خاک از بین میرود، که یکچهارم موجودات زنده زمین در خاک زندگی میکنند، اما ما همچنان خاک را یک بستر مرده تصور میکنیم، در حالی که خاک در حقیقت یک محیط کاملاً زنده و پویا است.
مسعود ترابی، افزود: تنوع ارزشمند خاک در استان اصفهان که این استان با ۱۰۷ هزار کیلومتر مربع وسعت، از خاکهای متنوعی برخوردار است، اما بهترین خاکهای حاشیه زایندهرود به دلیل مدیریتهای نادرست و بارگذاریهای غیرکارشناسی در معرض نابودی قرار گرفتهاند، شناخت ما نسبت به خاک در سطح پایینی قرار دارد و لازم است از ظرفیتهای مختلف انواع خاک بهرهبرداری اصولیتری انجام شود، فرسایش خاک، شور و قلیا شدن ناشی از استفاده از آبهای نامتعارف و آبیاریهای میکرو بدون مدیریت صحیح از تهدیدهای جدی است که مهمترین اولویت امروز کشاورزی، توسعه کشاورزی حفاظتی و افزایش ماده آلی خاک است.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش و منابع طبیعی اصفهان، تصزیح کرد: نباید همه بقایای گیاهی از سطح زمین حذف شود، زیرا سهم خاک باید باقیمانده و به تقویت ساختار آن کمک شود، ورود پلاستیکها و میکروپلاستیکها به خاک در برخی مناطق، پلاستیکهای مصرفی در کشت پس از خرد شدن وارد خاک میشوند و اگر برای این مسئله چارهاندیشی نشود، در سالهای آینده به یک بحران جدی تبدیل خواهد شد.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش و منابع طبیعی اصفهان، تصزیح کرد: نباید همه بقایای گیاهی از سطح زمین حذف شود، زیرا سهم خاک باید باقیمانده و به تقویت ساختار آن کمک شود، ورود پلاستیکها و میکروپلاستیکها به خاک در برخی مناطق، پلاستیکهای مصرفی در کشت پس از خرد شدن وارد خاک میشوند و اگر برای این مسئله چارهاندیشی نشود، در سالهای آینده به یک بحران جدی تبدیل خواهد شد.
مسعود ترابی، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش و منابع طبیعی اصفهان، گفت: کمتوجهی به کودهای زیستی که اکثر کشاورزان همچنان به استفاده از کودهای شیمیایی متداول گرایش دارند، در حالی که کودهای بیولوژیک میتوانند بخشی از مشکلات ناشی از مصرف طولانیمدت مواد شیمیایی را برطرف کنند، و کاهش باردهی گلخانهها پس از چند سال استفاده مداوم از مواد شیمیایی ناشی از تشکیل ساختارهای پیچیده در خاک است و استفاده از مواد بیولوژیک میتواند این چرخه را اصلاح کند، که ضعف آموزش حفاظت خاک در مدارس و برای دانشآموزان باید از سنین پایین با ارزش خاک و موجودات زنده آن آشنا شوند و اهمیت این بستر حیاتی را درک کنند.
مسعود ترابی، در ارتباط با مصرف کودهای آلی و شیمیایی ادامه داد: مرکز تحقیقات و آموزش منابع طبیعی سالانه مسئولیت نظارت بر کیفیت کودهای آلی و شیمیایی را بر عهده دارد و بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ مورد بازرسی انجام میدهد. همچنین تعیین کلاس خاک برای جلوگیری از تغییر کاربری اراضی کشاورزی، نظارت بر آزمایشگاههای خاک و آب استان و انجام سالانه بیش از سه هزار نمونهبرداری از مهمترین اقدامات این مرکز است، که تهیه نخستین پروتکل ملی استفاده از پساب در کشاورزی، نظارت بر مطالعات خاکشناسی، مشارکت در حفاظت از هزاران هکتار اراضی مرغوب و اجرای بیش از ۲۰۰ طرح تحقیقاتی در حوزه آب، خاک، تنشهای محیطی و بیولوژی خاک از دیگر فعالیتهای کلیدی مرکز تحقیقات به شمار میرود، و اکثر کشاورزان همچنان به استفاده از کودهای شیمیایی متداول گرایش دارند، در حالی که کودهای بیولوژیک میتوانند بخشی از مشکلات ناشی از مصرف طولانیمدت مواد شیمیایی را برطرف کنند، و کاهش باردهی گلخانهها پس از چند سال استفاده مداوم از مواد شیمیایی ناشی از تشکیل ساختارهای پیچیده در خاک است و استفاده از مواد بیولوژیک میتواند این چرخه را اصلاح کند.
سپس حمیدرضا رحمانی، عضو هیئتعلمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، اظهار کرد: روند نگرانکننده کاهش منابع آب و تخریب خاک در جهان ، باید یادآوری کرد که این چالشها تنها مختص ایران نیست و در سطح جهانی با آن مواجه هستیم، که برای نمونه، در سال ۱۹۹۰ حدود هزار و ۹۳۰ متر مکعب آب تجدیدپذیر به ازای هر نفر قابل دسترس بود؛ اما این رقم در سال ۲۰۰۵ به حدود نصف کاهش یافت، این کاهش محسوس، هشداری جدی برای مدیریت منابع آب و خاک است، که حوادث غیرمترقبه و پیامدهای تغییرات اقلیمی در سراسر دنیا رو به افزایش است. یکی از مهمترین چالشها، تغییر کاربری اراضی است که ظرفیت تولید غذا را کاهش میدهد و امنیت غذایی را تهدید میکند. بررسیهای مقایسهای بین سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۳ نشان میدهد که تغییر کاربری در بسیاری از مناطق کشور بهوضوح قابل مشاهده است.
عضو هیئتعلمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، تصریح کرد: مهمترین علت آلودگی خاک در جهان دفع نامناسب پسماندها است، که در ایران یکسوم پسماند شهری شامل مواد غذایی است و نباید اجازه دهیم این حجم عظیم زباله وارد چرخه دفن شود، که این موضوع علاوه بر تخریب خاک، موجب از دست رفتن منابع ارزشمند کربن نیز میشود، اما راهکارهای اصلی را می توان فرهنگسازی، اطلاعرسانی، آموزش و استفاده از فناوریهای نوین دانست ، که باید مفهوم حفاظت از خاک را به یک فرهنگ عمومی تبدیل کنیم؛ همانطور که درباره آب این فرهنگسازی تا حدی شکل گرفته است.حفاظت از خاک و مدیریت منابع آب، تنها یک مسئولیت دولتی نیست؛ یک ضرورت همگانی است که هر تصمیم و اقدام ما میتواند مسیر زندگی نسلهای آینده را تعیین کند، از فرهنگسازی و آموزش گرفته تا فناوریهای نوین و مشارکت جامعه، همه راهکارهایی هستند که میتوانند زمین و غذا را نجات دهند. اگر امروز این سرمایههای طبیعی را جدی بگیریم، فردا میتوانیم آیندهای پایدار، سبز و امن برای خود و فرزندانمان بسازیم.
حمیدرضا رحمانی، ادامه داد: وضعیت آلودگی خاک در سطح جهانی و این که حدود ۱۴ تا ۱۷ درصد خاکهای کشاورزی جهان معادل ۲۴۲ میلیون هکتار، یعنی وسعتی برابر با کشور چین ـ دچار آلودگی شدید هستند، این میزان آلودگی حدود ۹۰۰ میلیون تا ۱.۴ میلیارد نفر را در معرض خطر قرار میدهد، کشور ما ایران اگرچه مطالعات جامع ملی درباره آلودگی خاک انجام نشده، اما جمعبندی ۲۴۷ تحقیق مبتنی بر ۲۱ هزار نمونه خاک نشان میدهد که ۳۵ تا ۴۰ درصد خاکهای کشاورزی کشور دچار آلودگی سنگین هستند.
انتهای پیام/*
