دکتر مهدی وجدی در ترجمان دانش: خرفه یک گیاه خودرو یک ساله که فشار خون را می تواند کنترل کند
دکتر مهدی وجدی در ترجمان دانش: خرفه یک گیاه خودرو یک ساله که فشار خون را می تواند کنترل کند
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری احوال نیوز، سه شنبه ۱۴۰۴/۱۱/۱۴ نشست خبری ترجمان دانش، با حضور دکتر فرزانه دریکونددکترا تخصصی مهندسی علوم و صنایع غذایی، دکتر مهدی وجدی،دانشیار علوم تغذیه، گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دکتر سانازمهربانی کهروئی، دانشیار علوم تغذیه، گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دکتر زهرا سادت رضائیان، دانشیار فیزیو تراپی، گروه فیزیوتراپی، دانشکده توانبخشی، مرکز تحقیقات اختلالات اسکلتی و عضلانی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دکتر مطهر حیدری بنی، دانشیار علوم تغذیه مرکز تحقیقات رشد و نمو کودکان، پژوهشکده پیشگیری اولیه از بیماری های غیر واگیر دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، و با حضور اصحاب رسانه، در محل سالن معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، برگزار شد.
پرفشاری خون بهعنوان یکی از شایعترین بیماریهای مزمن قرن حاضر، نقش مهمی در بروز بیماریهای قلبیعروقی و مرگومیر زودرس دارد. در سالهای اخیر، توجه پژوهشگران به مداخلات تغذیهای و ترکیبات طبیعی در کنترل این بیماری افزایش یافته است. در همین راستا، نتایج یک مطالعه جامع درباره اثر مکمل خرفه بر فشار خون منتشر شده است.
دکتر مهدی وجدی،دانشیار علوم تغذیه، گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، در عنوان طرح خود ( اثر مکمل خرفه بر فشار خون در بزرگسالان) ( یک مرور نظام مند و متا آنالیز بر روی مطالعات کارآزمایی بالینی) اظهار کرد: بررسی نظاممند و فراتحلیل مطالعات جهانی تایید کرد که مصرف گیاه دارویی و خوراکی «خرفه» اثر کاهنده بر فشار خون افراد بزرگسال دارد. این تحقیق که توسط پژوهشگران ایرانی انجام شده، برای نخستین بار در جهان به مرور سیستماتیک و متاآنالیز تمامی شواهد موجود درباره رابطه خرفه و فشار خون پرداخته است.
دانشیار علوم تغذیه، گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، و محقق این طرح پژوهشی، با اشاره به نتایج یک مطالعه مرور نظاممند و متاآنالیز بیان کرد: هدف از این پژوهش، بررسی دقیق و مبتنی بر شواهد اثر مصرف مکمل خرفه بر فشار خون در افراد بزرگسال بود؛ موضوعی که تاکنون نتایج متناقضی درباره آن گزارش شده بود.
دکتر مهدی وجدی، ادامه داد: در مورد فشار خون دیاستولیک (عدد کوچکتر)، میانگین کاهش حدود ۰.۶ میلیمتر جیوه بود که از نظر آماری معنادار نبود. با این حال، آنالیزهای زیرگروهی نتایج جالبتری را آشکار کرد: در گروههای خاصی مانند افراد دیابتی، افراد بالای ۴۰ سال و کسانی که بیش از ۱۲ هفته (۳ ماه) خرفه مصرف کرده بودند، کاهش فشار خون دیاستولیک نیز به صورت معناداری مشاهده شد.
دکتر مهدی وجدی، دانشیار علوم تغذیه، گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، با بیان اینکه پرفشاری خون یکی از معضلات جدی سلامت عمومی در جهان است، افزود: بر اساس آمارهای جهانی، بیش از یک میلیارد نفر به این بیماری مبتلا هستند و شیوع آن در ایران نیز حدود ۳۰ درصد برآورد میشود. از اینرو، شناسایی راهکارهای تغذیهای ایمن و مؤثر برای کنترل فشار خون، اهمیت بالایی دارد.
دکتر مهدی وجدی، در ادامه گفت: پس از استخراج دادههای مربوط به دوز مصرفی، مدت مداخله و ویژگیهای جمعیتهای مورد مطالعه، تحلیل آماری نهایی انجام شد تا تصویری دقیق و قابل اتکا از اثر خرفه بر فشار خون ارائه شود. نتایج متاآنالیز نشان داد که مصرف مکمل خرفه موجب کاهش معنادار فشار خون سیستولیک به میزان حدود سه میلیمتر جیوه میشود. اگرچه این کاهش در ظاهر اندک به نظر میرسد، اما از نظر بالینی بسیار حائز اهمیت است؛ چرا که شواهد علمی نشان میدهد حتی کاهش دو میلیمتر جیوهای فشار خون سیستولیک میتواند خطر مرگومیر ناشی از سکته مغزی و بیماریهای قلبیعروقی را بهطور قابل توجهی کاهش دهد.
دکتر مهدی وجدی، در ارتباط با محقق این طرح گفت: مهدی مجیدی، محقق اصلی طرح ( اثر مکمل خرفه بر فشار خون در بزرگسالان) ( یک مرور نظام مند و متا آنالیز بر روی مطالعات کارآزمایی بالینی) درباره انگیزه انتخاب این موضوع، پرفشاری خون یک بیماری مزمن و رو به افزایش است و طبق برآوردها حدود سه میلیارد نفر در جهان مبتلا به پرفشاری خون هستند و در ایران نیز شیوع آن حدود ۳۰ درصد گزارش شده؛ یعنی از هر سه نفر یک نفر ممکن است به این بیماری مبتلا باشد.
دکتر مهدی وجدی، محقق دانشگاه علوم پزشکی اصفهان ادامه داد: دلیل دیگر، نتایج متناقض مطالعات پیشین بود؛ برخی تحقیقات اثر کاهنده، برخی اثر افزایشدهنده و برخی هم بیاثری خرفه بر فشار خون را گزارش کرده بودند. بنابراین تصمیم گرفتیم با روشی نظاممند به این پرسش پاسخ دهیم.»
دکتر مهدی وجدی، در توضیح روش تحقیق اظهار کرد: «در یک مطالعه مروری سیستماتیک و متاآنالیز، ما تمام پایگاههای علمی معتبر بینالمللی مانند Web of Science و Scopus را جستجو کردیم تا تمام مطالعات انجامشده در جهان درباره خرفه و فشار خون را گردآوری کنیم. پس از استخراج دادههایی مانند دوز مصرف، مدت مداخله و نتایج، آنالیز نهایی روی این شواهد انجام شد.»
دکتر مهدی وجدی، محقق این طرح پژوهشی در ادامه توضیح داد: در مورد فشار خون دیاستولیک، کاهش مشاهدهشده در تحلیل کلی از نظر آماری معنادار نبود؛ اما در تحلیلهای زیرگروهی مشخص شد که در افراد مبتلا به دیابت، افراد بالای ۴۰ سال و کسانی که بیش از ۱۲ هفته از مکمل خرفه استفاده کرده بودند، کاهش فشار خون دیاستولیک نیز بهطور معناداری رخ داده است.
دکتر مهدی وجدی، در تبیین سازوکارهای احتمالی این اثر اظهار داشت: خرفه منبع غنی از پتاسیم و منیزیم است که در تنظیم تعادل الکترولیتی و کاهش فشار وارد بر دیواره عروق نقش دارند. همچنین وجود اسیدهای چرب امگا-۳ گیاهی، بهویژه آلفا-لینولنیک اسید، و ترکیبات آنتیاکسیدانی مانند فلاونوئیدها، میتواند از طریق کاهش التهاب و استرس اکسیداتیو به بهبود فشار خون کمک کند.
دانشیار علوم تغذیه، گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، در خصوص نتایج کلیدی که به دست آوردند ابراز کرد: کاهش سه میلیمتر جیوهای فشار سیستولیک یکی از نتایج بود که آنالیز نهایی دادههای ۶ مطالعه واجد شرایط که عمدتاً از کشورهای آسیایی مانند ایران، چین و پاکستان بودند، نشان داد مصرف خرفه میتواند فشار خون سیستولیک (عدد بزرگتر) را بهطور میانگین حدود سه میلیمتر جیوه کاهش دهد.
دانشیار علوم تغذیه، گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، در تفسیر این عدد توضیح داد: «شاید این کاهش کوچک به نظر برسد، اما از نظر آماری معنادار و از نظر بالینی مهم است و مطالعات اپیدمیولوژیک نشان دادهاند کاهش فقط دو میلیمتر جیوه در فشار خون سیستولیک میتواند مرگومیر ناشی از سکته مغزی را تا ۱۰ درصد و مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی عروقی را حدود هفت درصد کاهش دهد. بنابراین این اثر، بالینی و قابل توجه است.»
دانشیار علوم تغذیه، گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، در خصوص اینکه خرفه چیست و چگونه اثر میکند؟ ابراز کرد: خرفه (Portulaca oleracea) یک گیاه یکساله، خودرو و مقاوم است که در اکثر مناطق ایران به ویژه مناطق کوهستانی میروید و ساقههای قرمز رنگ و برگهای ضخیم سبز رنگ دارد و به صورت تازه، خشکشده یا در ترکیب غذاهایی مانند سالاد، آش و همراه با ماست قابل مصرف است.
دکتر مهدی وجدی، در ادامه به مکانیسمهای احتمالی اثر کاهندگی فشار خون توسط خرفه اشاره کرد و گفت: این گیاه غنی از پتاسیم و منیزیم است و این مواد با گشاد کردن عروق خونی و کمک به دفع سدیم از بدن، به کاهش فشار خون کمک میکنند.
همچنین منبع اسید چرب امگا-۳ گیاهی (ALA) که این ترکیب دارای خواص ضدالتهابی است که میتواند در کاهش فشار خون موثر باشد
دکتر مهدی وجدی، اضافه کرد: این گیاه حاوی آنتیاکسیدانهای قوی مانند فلاونوئیدها است و این مواد با کاهش استرس اکسیداتیو به سلامت عروق و کاهش فشار خون کمک میکنند.
دکتر مهدی وجدی، دانشیار علوم تغذیه، گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، با تاکید بر نتایج امیدوارکننده این مطالعه، چند نکته احتیاطی و کاربردی را خاطرنشان کرد: این گیاه جایگزین دارو نیست و مصرف خرفه به هیچ عنوان نباید جایگزین داروهای ضد فشار خون شود و تنها میتواند به عنوان یک مکمل کمکی در کنار درمان اصلی و تحت نظر پزشک مورد توجه قرار گیرد.
وی مصرف خرفه را همراه با منابع کلسیم مناسب بیان کرد و افزود: خرفه مانند اسفناج حاوی مقداری «اگزالات» است که میتواند در جذب کلسیم اختلال ایجاد کند و در افراد مستعد، خطر تشکیل سنگهای کلیوی از جنس اگزالات کلسیم را افزایش دهد؛ بنابراین توصیه میشود آن را همراه با منابع کلسیم مانند ماست یا دوغ مصرف کنید تا اثرات منفی اگزالات خنثی شود.
دکتر مهدی وجدی، محدودیتهای مهم تحقیق حاضر را کمبودن تعداد مطالعات موجود، حجم نمونه پایین در اکثر آنها و کوتاه بودن مدت مداخله در بسیاری از مطالعات عنوان کرد.
دکتر مهدی وجدی، گفت: «هنوز دوز بهینه و مدت مصرف دقیقی برای خرفه تعیین نشده و برای تولید فرآوردههای دارویی استاندارد، نیاز به مطالعات کلینیکی گستردهتر و با کیفیت بالاتر داریم. تا آن زمان، مصرف خرفه بیشتر بر اساس عادات غذایی سنتی و به عنوان یک سبزی مکمل قابل توصیه است.» این مطالعه مروری، گامی مهم در مستندسازی علمی خواص یک گیاه دارویی-غذایی بومی است و افق جدیدی را برای تحقیقات آتی به منظور طراحی مداخلات تغذیهای موثر در کنترل فشار خون بالا گشوده است.
خرفه؛ مکملی طبیعی برای کنترل پرفشاری خون؛ یافته های جدید از یک مطالعه جامع علمی
دکتر مهدی وجدی، دانشیار علوم تغذیه، گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، خاطرنشان کرد: بر اساس یافتههای این مطالعه، مصرف مکمل خرفه میتواند بهعنوان یک مداخله تغذیهای طبیعی و کمهزینه در مدیریت فشار خون، بهویژه فشار خون سیستولیک، مورد توجه قرار گیرد؛ هرچند انجام مطالعات بیشتر برای تعیین دوز بهینه و کاربرد بالینی دقیق آن ضروری است.
در پایاندکتر مهدی وجدی،دانشیار علوم تغذیه، گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، در پاسخ به سوال خبرنگار پایگاه خبری احوال نیوز، مبنی بربیشترین رویش غرفه در کدام مناطق کشور وجود دارد اظهار کرد:بیشتر رویش گیاه غرفه در مناطق کوهستانی است و در سمت سیستان و بلوچستان و شمال غرب کشور بیشتر یافت می شود و حتی در اروپا این گیاه وجود دارد.
انتهای پیام/*
