پایگاه خبری احوال نیوز، در هفته گذشته، سخنان دکتر مسعود پزشکیان درباره «جراحی اقتصادی» شامل آزادسازی قیمتها و یکسانسازی نرخ ارز، بحثهای گستردهای را در محافل کارشناسی و عمومی دامن زده است. وی با اشاره به لزوم این اقدام، هشدار داده که زمانبندی اجرای آن با توجه به وضعیت معیشتی مردم، اعتراضات و تورم بالا، نیازمند دقت فراوان است.
جراحی ضروری اما پرمخاطره
بدون تردید، اصلاح ساختارهای اقتصادی معیوب و حذف یارانههای غیرهدفمند که به تشدید رانت و ناکارآمدی منجر شده، امری ضروری است. اقتصاد ایران سالهاست با تعدد نرخ ارز، نظام چندلایه قیمتگذاری و مداخلات گسترده دستوری دست به گریبان بوده که نتیجه آن، ایجاد شکاف عمیق بین بخش واقعی و اسمی اقتصاد، گسترش فساد و فرسایش سرمایههای ملی بوده است.
اما همانگونه که یک جراح پیش از عمل، وضعیت کلی سلامت بیمار، توانایی تحمل شوک عمل و شرایط بهبود پس از آن را میسنجد، اقتصاد نیز نیازمند ارزیابی دقیق تابآوری جامعه، وجود زیرساختهای حمایتی و پکیج همراه درمان است. اجرای چنین جراحیهایی بدون درنظرگرفتن «ضربهگیرهای اجتماعی» و شبکه ایمنی برای دهکهای آسیبپذیر، میتواند به جای درمان، بیماری را به کما یا مرگ بکشاند.
درسهای تاریخی و شرایط کنونی
تجربه اجرای سیاستهای تعدیل ساختاری در دهههای گذشته و همچنین تجربه یکسانسازی ارز در سالهای اخیر نشان میدهد که بدون همراهسازی افکار عمومی، شفافسازی درباره اهداف و هزینهها، و تقویت نظام حمایت اجتماعی، این اقدامات میتوانند به گسترش فقر، تشدید نابرابری و ناآرامیهای اجتماعی بینجامند. امروز با تورمی که قریب به نیمی از قدرت خرید خانوارها را بلعیده و جامعهای که از تحریمها و ناکارآمدیهای مدیریتی خسته است، تحمل شوک جدید دشوار به نظر میرسد.
راهکار: جراحی مرحلهای با بیحسی موضعی
به نظر میرسد راه میانه، اجرای تدریجی و مرحلهای اصلاحات با ترتیب دقیق است:
۱. اولویتبندی اصلاحات: آغاز از حوزههایی که کمترین آسیب را به معیشت عمومی وارد میکند.
۲. تقویت نظام حمایتی: هدفمندسازی یارانهها و گسترش پوشش بیمهای پیش از اجرای شوک.
۳. شفافسازی و همراهسازی: توضیح مستمر به جامعه درباره دلایل، مزایا و هزینههای موقت اصلاحات.
۴. کنترل تبعات تورمی: استفاده از ابزارهای پولی و مالی برای جلوگیری از سرریز افزایش قیمتها به تمام کالاها.
۵. زمانبندی مناسب: انتخاب زمان اجرا با درنظرگرفتن شرایط داخلی و بینالمللی.
نتیجهگیری
جراحی اقتصادی اگرچه برای اقتصاد بیمار ایران ضروری است، اما موفقیت آن منوط به تشخیص دقیق، انتخاب زمان مناسب، مهارت جراح و مراقبتهای پس از عمل است. شاید بتوان گفت که امروز، پیش از شروع عمل اصلی، نیازمند یک دوره «تقویت بدن بیمار» از طریق بهبود فضای کسبوکار، جلب اعتماد عمومی و ایجاد اجماع نخبگانی هستیم. در غیر این صورت، خطر آن وجود دارد که این جراحی، به جای نجات بیمار، پایان تلخ دیگری را در تاریخ پرتلاطم اقتصاد ایران ثبت کند.
باید به خاطر داشت: اقتصاد علم است، اما اقتصادِ مردم، هنر.
انتهای پیام/*
