سرهنگ نسیبه جعفری: وقتی همیشه مقصری زندگی با احساس گناه مزمن
وقتی همیشه مقصری؛ زندگی با احساس گناه مزمن
پایگاه خبری احوال نیوز، بعضی آدمها حتی وقتی کاری نکردهاند، حس میکنند مقصرند. اگر کسی ناراحت است، اگر کاری عقب افتاده، اگر رابطهای به مشکل خورده، اولین فکری که به ذهنشان میآید این است: «حتماً تقصیر من بوده» این احساس، گناه سالم و سازنده نیست؛ این گناهِ مزمن است، احساسی که آرام و مداوم، روان آدم را سنگین میکند.
احساس گناه مزمن یعنی مدام خودت را سرزنش کنی، بابت نیازها و خواستههایت احساس شرم داشته باشی، نه گفتن برایت سخت باشد و مسئول احساسات دیگران شوی، حتی وقتی هیچ نقشی در آن نداشتهای. در این وضعیت، ذهن همیشه دنبال خطا میگردد و معمولاً آن خطا را در خودت پیدا میکند. نتیجهاش زندگیای است که در آن آرامش، همیشه بدهکارِ رضایت دیگران میماند.
این الگو اغلب ریشه در گذشته دارد. کودکانی که در فضای سختگیرانه و سرزنشمحور بزرگ شدهاند، یاد گرفتهاند خودشان قاضیِ دائمیِ خود باشند. اشتباه، حتی کوچک، مساوی بوده با تنبیه یا شرم؛ و این صدا، بعدها درونی شده است. گاهی هم والدینی که بیشازحد فداکار بودهاند، ناخواسته این پیام را منتقل کردهاند که «اول دیگران، بعد تو»، و کودک یاد گرفته برای خوب بودن، خودش را کنار بگذارد. تجربه طرد یا دوستداشته نشدن نیز میتواند فرد را به این نتیجه برساند که برای حفظ رابطه، باید همیشه مقصر باشد.
نشانههای گناه مزمن معمولاً پنهاناند. عذرخواهیهای بیشازحد، تحمل رفتارهای آزاردهنده، فرسودگی روانی، اضطراب در تصمیمگیری و ترس دائمی از ناراحت کردن دیگران از جمله علامتهایی هستند که کمکم شخصیت را فرسوده میکنند. آدمی که مدام خودش را مقصر میداند، انرژی زیادی را صرف دفاع از دیگران و سرکوب خود میکند.
گناه سالم با گناه ناسالم تفاوت دارد. در گناه سالم، فرد متوجه اشتباه میشود، مسئولیتش را میپذیرد، اصلاح میکند و عبور میکند. اما در گناه ناسالم، سرزنش تمام نمیشود؛ خودت را میکوبی، اما هیچ چیز واقعاً درست نمیشود. این چرخه فقط احساس بیارزشی را عمیقتر میکند.
راه رهایی، انکار مسئولیت نیست، بلکه تشخیص مسئولیت واقعی است. همهچیز تقصیر تو نیست، حتی اگر همیشه اینطور احساس کنی. نیازها و خواستههایت مشروعاند و خواستن، جرم محسوب نمیشود. تمرین نه گفتن، حتی به شکل محترمانه و آرام، میتواند درمان بزرگی باشد. در بسیاری از موارد، کمک حرفهای لازم است، چون ریشههای گناه مزمن قابل شناسایی و درماناند.
احساس گناه مداوم نشانه اخلاقمداری یا انسانِ خوب بودن نیست؛ نشانه روانِ زخمی است. آدم سالم کسی نیست که هرگز اشتباه نکند، بلکه کسی است که میتواند اشتباه کند، مسئولیتش را بپذیرد و بیآنکه خودش را نابود کند، به زندگی ادامه دهد.
تهیه و تنظیم: سرهنگ نسیبه جعفری، کارشناس مرکز مشاوره آرامش معاونت فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی استان اصفهان
انتهای پیام/*
