دکتر مهرناز آزاد: حکیم نور و اشراق سهروردی
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری احوال نیوز، مهرناز آزاد، روزنامه نگاراین نشریه به مناسبت ۷ مرداد روز بزگداشت شیخ شهاب الدین سهروردی درمقاله ای تحت عنوان “حکیم نور و اشراق سهروردی “
نوشت:
روز بزرگداشت شیخ شهابالدین سهروردی، فیلسوف نامدار ایرانی و بنیانگذار مکتب فلسفی «اشراق»، فرصتی مغتنم برای بازخوانی اندیشههای ژرف و میراث ماندگار این متفکر بزرگ است. سهروردی، که در قرن ششم هجری قمری میزیست، با ارائهی فلسفهای مبتنی بر نور و شهود، مسیری نوین در فلسفهی اسلامی گشود و تأثیری عمیق بر سیر اندیشهی فلسفی در جهان اسلام و حتی غرب گذاشت.
چرا «شیخ اشراق»؟
لقب «شیخ اشراق» از قلب نظام فلسفی سهروردی برمیآید. واژهی «اشراق» به معنای طلوع نور، تابش و درخشش است. سهروردی بر این باور بود که شناخت حقیقی و رسیدن به حقایق هستی، تنها از طریق عقل و برهان حاصل نمیشود، بلکه نیازمند نوعی شهود درونی و دریافت مستقیم حقایق از منبع نور مطلق است. او جهان را عقلانیتی متشکل از مراتب گوناگون نور میدید و معتقد بود که فیلسوف حقیقی کسی است که بتواند با تزکیه نفس و سلوک روحانی، به مقام «اشراق» رسیده و حقایق را بیواسطه دریابد.
فلسفهی او که به «حکمت اشراق» شهرت دارد، تلفیقی است از حکمت ایران باستان، افکار افلاطونی و عرفان اسلامی. سهروردی در آثار خود، بهویژه «حکمهالاشراق»، به تبیین این مکتب پرداخت و با زبانی شاعرانه و نمادین، به تشریح مراتب هستی، عالم عقول، و نقش نور در شناخت پرداخت. او در این مسیر، از نمادهایی چون «عالم مثال» و «نورالانوار» بهره برد تا مفاهیم پیچیدهی فلسفی خود را منتقل کند.
میراث ماندگار سهروردی
شیخ شهابالدین سهروردی، با وجود عمر کوتاهش، آثار بسیاری از خود به یادگار گذاشت که همچنان مورد بحث و پژوهش اندیشمندان قرار دارند. کتابهایی چون «حکمهالاشراق»، «مشارق الأنوار»، «آواز پر جبرئیل» و «عقل سرخ»، گنجینهای از اندیشههای او را در خود جای دادهاند. فلسفهی اشراق نه تنها در سنت فلسفی اسلامی، بلکه در مکاتب فکری غرب نیز بازتاب یافت و متفکرانی چون هانری کربن، فیلسوف و ایرانشناس فرانسوی، نقش مهمی در معرفی و تبیین آثار سهروردی برای جهانیان ایفا کردند.
روز بزرگداشت سهروردی، فرصتی است تا با اندیشههای او بیشتر آشنا شویم، به حکمت نورانی او بیندیشیم و جایگاه رفیع او را در تاریخ فلسفه و فرهنگ ایرانزمین گرامی بداریم. سهروردی با چراغ حکمت و اشراق خود، راهی به سوی شناخت حقیقت گشود که همچنان الهامبخش جویندگان دانش و معرفت است.
گزیدهای از زندگی شیخ شهابالدین سهروردی
شیخ شهابالدین یحیی سهروردی، مشهور به «شیخ اشراق»، در سال ۵۴۹ هجری قمری (۱۱۳۴ میلادی) در سهرورد، از توابع زنجان در ایران، دیده به جهان گشود. او دوران کودکی و نوجوانی خود را با کسب علوم دینی و فلسفی در زادگاهش سپری کرد و سپس برای ادامه تحصیل به مراغه رفت و از محضر استادان برجستهای همچون ظهیرالدین مراغی بهرهمند شد.
پس از آن، سهروردی سفرهای علمی متعددی را آغاز کرد و به شهرهای مختلفی از جمله اصفهان، شام (سوریه امروزی) و آناتولی سفر کرد. در این دوران، او با متون فلسفی یونان باستان، حکمت ایران باستان و همچنین عرفان اسلامی آشنا شد و این آموختهها را در شکلگیری نظام فلسفی خاص خود، یعنی «حکمت اشراق»، به کار گرفت.
او در نهایت در حلب اقامت گزید و در همانجا به تدریس و تألیف پرداخت. سهروردی به دلیل بیان صریح عقاید فلسفی خود و انتقاد از برخی مکاتب رایج، با مخالفتهایی روبرو شد. در سال ۵۸۷ هجری قمری (۱۱۹۱ میلادی)، به دلیل بدعتگذاری در دین و فلسفه، به دستور صلاحالدین ایوبی، حاکم وقت حلب، زندانی شد و پس از مدتی، در همان زندان به قتل رسید. او در زمان شهادت تنها ۳۸ سال داشت، اما میراث فلسفی عظیمی از خود بر جای گذاشت که تا به امروز همچنان مورد توجه و مطالعه است.
مهرناز آزاد
۷ مردادماه ۱۴۰۴
بمناسبت بزرگداشت شیخ شهابالدین سهروردی معروف به شیخ اشراق
