سواد رسانه چیست؟

پایگاه خبری احوال نیوز ،در یک تعریف بسیار کلی عبارت است از یک نوع درک متکی بر مهارت که براساس آن میتوان انواع رسانه ها و انواع تولیدات آنها را شناخت و از یکدیگر تفکیک و شناسایی کرد .این درک به زبان ساده به چه کاری  می آید :

سواد رسانه های مثل یک رژیم غذایی است که هوشمندانه مراقب است که چه موادی مناسب هستند و چه موادی مضر، چه چیزی را باید مصرف کرد و چه چیزی را نه و یا اینکه میزان مصرف هر ماده بر چه مبنایی باید استوار باشد؟

سواد رسانه های می تواند به مخاطبان رسانه ها بیاموزد که از حالت انفعالی و مصرفی خارج شده و به معادله متقابل و فعالانه ا ی وارد شوند که در نهایت به نفع خود آنان باشد. به دیگر سخن، سواد رسانه های کمک میکند تا از سفره رسانه ها به گونهای هوشمندانه و مفید بهره مند شد.

برای مواجه ی  فعال و خلاق در عصر ارتباطات، تنها سه راهکار پیش رو داریم: بدبین باشیم، یا خوشبین، و یا واقعبین باشیم.

در نگاه اول، که ما آن را رویکرد خوشبینانه می نامیم، فرد برداشتی جز فرصت و مزیت از رسانه ندارد و استفادهای بی محدودیت از آن میکند. فرد در چنین شرایطی فرد وضعیتی  کاملا منفعل دارد و رسانه او را شکل میدهد.نقطه مقابل این نگاه را رویکرد بدبین می دانیم که در آن تصور فرد از رسانه تهدید محور است و با سیاست هراسان سازی  دیگران را نیز از استفاده از رسانه منع میکنند.

راه کار سوم و منظور اصلی سواد رسانه ها را در رویکر واقع بین می دانیم که فرد با آگاهی نسبت به مزایا و تهدیدات رسانه، با سیاست برنامه ریزانه به استفاده محدود و مشروط از رسانه روی میآورد.

تنها راه درست و عاقلانه و عالمانه این است

که واقعبین باشیم تا توانمند شویم

و              فرزند زمان خویش باشیم

و              با قوت (نه ضعف) و خوشبینی (نه خوش خیالی(

و              استحکام (نه تردید) به فکر برنامه ریزی

و              رشد باشیم تا بتوانیم

از مزایای رسانه ها بهترین بهره را ببریم و در یک کلام سواد رسانه های خودرا  بالا ببریم.

سواد رسانه های در فضای مجازی

اگر بخواهیم به دنبال مقصری برای وضعیت کنونی جهان بگردیم،آن مقصر چیزی نیست جز اینترنت و فضای مجازی.

قابلیتهای جدیدی که اینترنت و فضای مجازی برای ما به وجود آورده است، به نحوی رسانه های دیگر را مغلوب و در نگاهی ملایم تری تحت شعاع قرار داده است. فضای مجازی قابلیت Brodcastingدارد.

یعنی همه جا حضور دارد و تنها ابزاری لازم است تا ما را به این فضا وصل کند. این دستگاه امروزه قابل حمل است و همه آن را دارند؛ تلفن همراه. فضای مجازی همه قالب های دیداری و شنیداری را  به صورت جدا  و یا ترکیبی با هم داراست. آنچه در فضای مجازی و اینترنت  می توان مشاهده کرد ترکیب شده همه رسانه ها را میتوان دیدو این  شرایط آسیب های بیشتری را با خود به همراه دارد.

در این فضا،  برخلاف ارتباط رودررو ممکن است برخی شیادان گنجشک های رنگ شده را  در برابر دید مخاطب قرار دهند.

به وجود آمدن نهادی تحت عنوان نهاد رسیدگی به تخلفات رایانه ای، نشان از آفت هایی دارد که این فضا برای مردم به وجود آورده است .عدم تصور صحیح از این فضا، ممکن است افراد را با خطراتی نظیر سرقت اطلاعات مواجه کند.به علاوه باید توجه داشت، جذابیت ها و همه جایی بودن این رسانه، ممکن است ابعاد دیگر زندگی را مختل سازد

آموزش سواد رسانه ای در سطح بین المللی:

در سال ۱۹۸۲ سازمان یونسکو بیانیه ای در باره ی آموزش سواد رسانه های آماده کرد. این بیانیه که به امضای ۱۹ کشور رسید، نتیجه ی اجلاس بین المللی یونسکو در مورد آموزش سواد رسانه های بود که در حال حاضر به عنوان « بیانیه گرانولد» شناخته میشود.در این بیانیه گفته میشود رسانه ها یکی از نیروهای قابل توجه و قدرتمند در جامعه هستند و این نیازمند آموزش سواد رسانه های در اشکال منسجم و سیستماتیک در بین شهروندان است.

از اواسط دهه ی ۱۹۷۰ میلادی موضوع سواد رسانه ای در برخی کشورها مانند آمریکایی لاتین و کشورهای اروپایی مانند ایتالیا و اسپانیا مورد توجه قرار گرفت.

اصلیترین هدف آموزش رسانه های در این کشورها برطرف کردن نابرابری های اطلاعاتی بین کشورهای پیشرفته و عقب افتاده بود.

از نظر کارشناسان یونسکو، آموزش رسانه ای به مثابه راهکاری مناسب ، توان جبران نابرابری های اطلاعاتی بین کشورهای شمال و جنوب را دارد،زیرا کشورهای شمالی به تولید، کنترل و توزیع اطلاعات می پردازند و از سوی دیگر کشورهای جنوب صرفا دریافت کننده منفعل اطلاعات هستند.

از نظر یونسکو راهکار مناسب جهت خارج کردن کشورهای جنوب ازوضعیت انفعال، آموزش رسانه ای و مهارت های فردی به منظور تحلیل و تفسیر پیام های رسانه ای مخاطبان است.

بسیاری انگلیس را مهد سواد رسانه های می دانند.

برای نخستین بار در سال ۱۹۲۹ گروه اموزشی لندن از معلمان خواست تا مهارت های خاص تحلیل و ارزشگذاری فیلم را به دانش آموزان بیاموزند.کانادا نیز پایگاه یکی از قویترین جنبش های آموزش رسانه ای ملی در سطح جهان است .

اداره ی آموزش کانادا برنامه های آموزش رسانه های را در سطوح ۷ تا۱۲ سال تقریباً به مدت ۲ دهه وضع کرده است .وزارت آموزش سواد رسانه ه ای را در سال ۱۹۸۷ بخشی اجباری در برنامه ی تحصیلی اش قرار داد.

در ایران موانعی در سر راه آموزش سواد رسانه های وجود دارد از جمله:

  • بی توجه ی سیاستگذران و برنامه ریزان در اختصاص ردیف بودجه ای به آموزش سواد رسانه
  •  فقر دانش اطلاعاتی و ارتباطی والدین نسبت به فرزندان
  •  پایین بودن سواد رسانه ای در میان والدین، آموزگاران و کارگزاران رسانه ای.

امید آن است که از یک مخاطب منفعل در حوزه ی سواد رسانه به یک  مخاطب فعال تبدیل شویم که رسانه نه جایگاه هدایتی بلکه جایگاه مشورتی برای نسل آینده ما داشته باشد.

مهدی امیدوار

انتهای پیام/*

نظرات
0 0 رای ها
Article Rating
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 Comments
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x